HÁT XẨM

Nghe Hoài Lâm hát xẩm, mình thực sự thích thú. Lâu rồi ko còn được trò chuyện tiếp xúc với những người già biết hát xẩm và hát ả đào. Ngày trước, trong xóm mình có những bà già như thế. Một bà nghe nói ngày xưa là cô đầu hát ả đào ở Hà Nội . Bây giờ bà già mà vẫn đẹp, tóc vấn trần, cái miệng chum chum lúc nào cũng nhai trầu nên môi đỏ như tô son.Người bà lúc nào cũng thoang thoảng nước hoa và nồng nồng mùi vôi. Nói một câu phải có vài thành ngữ, giọng nói của bà véo von như chim.Cả người bà trắng tinh khôi. Nhìn bà, lúc nào mình cũng có một quyết tâm: mơi mốt già sẽ điệu giống bà. 
Một bà nữa làm nghề đan lát, nghe bảo ngày xưa bà đẹp nhất làng, được ông trùm họ cưới làm vợ Hai, được ông yêu chiều nên bà có phần cay nghiệt với con riêng của chồng. Về già, vì ko có con nên bà sống cùng với gia đình một anh con chồng. Mối quan hệ mẹ ghẻ, bà nội ghẻ với con cháu có phần hờ hững nên suốt ngày bà lầm lũi ở góc nhà đan rổ rá để bán kiếm tiền sống qua ngày. Bà hát xẩm và kể chuyện cực hay. Mình là con bé hóng chuyện nên có thể ngồi nghếch cái mỏ lên suốt cả buổi để nghe bà miên man hết chuyện nọ tới chuyện kia. Chỉ tội người bà có đầy con bọ gà ,nó bò cả qua người mình. Bọ gà nhỏ li ti như hạt cám, nó ko cắn nhưng bò trên người mình thì rất là ngứa ngáy khó chịu lắm. Biết là ngồi với bà thì bị lây bọ gà nhưng mình vẫn thích lê la nói chuyện với bà. Bà còn biết xem chỉ tay và mình đã thấy bà nói rất đúng về những đường chỉ tay của mình.
Bên cạnh nhà bà đan rổ rá thì còn có một bà già nữa sống một mình. Bà này tính tình hơi đặc biệt. Bà chỉ mặc váy chứ ko mặc quần như mấy bà kia nên nhìn bà rất ...ngộ.Mình nghe nói bà có chồng có con nhưng năm 1954 lại di cư vào Nam một mình và thất lạc chồng con. Chắc có lẽ vì thế mà tính tình bà có hơi đặc biệt. Bà hay khóc, hay chửi, hay la hét nên bọn con nít rất khoái chọc để cho bà chửi. Bài chửi của bà, bài nào cũng thành vần thành điệu, có thơ ca hò vè câu đối đủ cả.Có hôm bà đứng giữa sân vừa chửi vừa...tốc váy nữa cơ. Rất hay. Mình tuy sợ bà ấy nhưng lại thích vô cùng cái bếp của bà có ba ông đầu rau nặn bằng đất sét khum khum đầu vào nhau được bà ủ tro trấu thế nào đó mà cái bếp lúc nào cũng âm ấm. Lấy cái que cời đống tro ở giữa bếp ra là than trấu đượm đượm nồng nồng và trong đó là củ khoai củ sắn đã chín cháy cạnh thơm ngon cực. Buổi chiều cuối cùng mình ngồi chơi với bà, lúc đó bà đã khá yếu, mình thấy đôi mắt bà hôm nay kỳ lạ. Nó ko mờ mịt, nhìn mà như ko nhìn vào đâu như mọi ngày. Đôi mắt ấy hôm nay lóe lên những tia nhìn trong xanh đến ma mị như mắt con mèo mun nhìn trực diện. Đến sáng hôm sau, con bé em mình mở cửa nhà bà thì phát hiện ra bà chết trong tư thế nằm vắt ngang giường.
Tất cả những bà mình nhắc ở trên đều đã đi qua cuộc đời này.Gói ghém vào đó là những kiếp người, kiếp đàn bà mà ngẫm như nhà văn Nam Cao đã viết : “Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi... toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương...”. Đằng sau những nếp nhăn nheo kia còn biết bao nhiêu điều bí mật trong mỗi đời người và ta chỉ nhìn thấy, cảm nhận nó bằng cái nhìn rất chủ quan của mình. Còn thực sự nó tồn tại thế nào thì chỉ khi nào ta đứng bên ngoài thế giới này mà nhìn vào thì mới biết được sự thật.
Nghe Hoài Lâm hát, mình lọ mọ lên mạng tìm hiểu về hát xẩm và tìm được cái clip này. Mình đã rất lắng nghe những đoạn phỏng vấn nghệ nhân Hà Thị Cầu